Kanser tedavisinde artık sadece cerrahi ve kemoterapi yok.
Gelişen teknoloji ile birlikte, ameliyatsız ve hedefe yönelik tedaviler giderek daha fazla önem kazanıyor.
Bu yöntemlerin başında gelen girişimsel radyoloji, tümörü doğrudan hedef alarak sağlıklı dokulara minimum zarar veren modern bir tedavi yaklaşımı sunuyor.
Üstelik çoğu işlem:
- ameliyatsız
- ağrısız
- kısa sürede tamamlanan
- hızlı iyileşme sağlayan
yöntemlerdir.
İçindekiler
- Girişimsel radyoloji nedir?
- Kanserde nasıl kullanılır?
- İğne biyopsisi nedir?
- Ablasyon yöntemleri nelerdir?
- Damar yoluyla yapılan tedaviler
- Hangi kanserlerde uygulanır?
- Avantajları nelerdir?
Girişimsel Radyoloji Nedir?
Girişimsel radyoloji;
- ultrason
- tomografi (BT)
- MR
gibi görüntüleme yöntemleri eşliğinde,
ciltten iğne ile veya damar yoluyla yapılan tedavilerdir.
Amaç:
- hastalığı doğrudan hedeflemek
- cerrahiye alternatif sunmak
- hasta konforunu artırmak
İğne Biyopsisi ile Ameliyatsız Tanı
Eskiden biyopsi için cerrahi operasyon gerekirdi.
Bugün ise:
Görüntüleme eşliğinde iğne biyopsisi ile
- 5–10 dakika içinde
- lokal anestezi ile
- ağrısız şekilde
tanı konulabilmektedir.
Hasta çoğu zaman aynı gün evine dönebilir.
Kanserde Girişimsel Tedavi Yöntemleri
Girişimsel tedaviler iki ana gruba ayrılır:
1. Perkütan Ablasyon (Tümörü Yok Etme)
Bu yöntemde:
Tümörün içine iğne yerleştirilir ve doğrudan yok edilir.
Kriyoablasyon (Dondurma Yöntemi)
- Tümör -20 ile -80°C arasında dondurulur
- “Buz topu” etkisi ile hücreler yok edilir
- Sağlıklı dokular korunur
Avantajı:
Tümörün ne kadarının yok edildiği işlem sırasında görülebilir.
Radyofrekans Ablasyon (Yakma Yöntemi)
- Tümör yüksek ısı ile yakılır
- En sık karaciğer, akciğer ve böbrek tümörlerinde kullanılır
Kemik metastazlarında:
- Ağrı azaltılır
- Kırık riski düşürülür
Mikrodalga Ablasyon
- Daha hızlı ve güçlü ısı etkisi sağlar
- Özellikle karaciğer tümörlerinde tercih edilir
Nanoknife (Elektroporasyon)
- Elektrik akımı ile kanser hücreleri yok edilir
- Damar ve sinirler korunur
Özellikle kritik bölgelerde avantaj sağlar:
- pankreas
- karaciğer
- prostat
2. Atardamardan Yapılan Tedaviler
Bu yöntemlerde:
Tümörü besleyen damara girilerek tedavi uygulanır.
İntraarteriyel Kemoterapi
- Kemoterapi doğrudan tümöre verilir
- Yan etkiler azalır
- Etki artar
Kemoembolizasyon (TAKE)
- Hem damar tıkanır
- Hem kemoterapi tümörde hapsedilir
Özellikle karaciğer kanserinde kullanılır.
Radyoembolizasyon (Y-90)
- Radyoaktif madde tümöre verilir
- Yüksek doz radyasyon doğrudan tümöre ulaşır
Sağlıklı dokular korunur
Kemosatürasyon
- Yüksek doz kemoterapi sadece karaciğere uygulanır
- Sistemik yan etkiler azaltılır
Hangi Kanserlerde Kullanılır?
Girişimsel radyoloji yöntemleri:
- Karaciğer kanseri
- Akciğer tümörleri
- Böbrek kanseri
- Prostat kanseri
- Kemik metastazları
gibi birçok kanser türünde uygulanabilir.
Girişimsel Radyolojinin Avantajları
- Ameliyatsız tedavi
- Lokal anestezi ile uygulanır
- Daha az ağrı
- Hızlı iyileşme
- Kısa hastanede kalış süresi
- Tekrarlanabilir tedavi
- Diğer tedavilerle birlikte uygulanabilir
Ne Zaman Tercih Edilir?
- Cerrahiye uygun olmayan hastalarda
- İleri yaş veya yüksek risk durumunda
- Tümörün belirli bir bölgede sınırlı olduğu durumlarda
- Kemoterapiye destek tedavi olarak
Sık Sorulan Sorular
Girişimsel radyoloji ameliyat yerine geçer mi?
Bazı hastalarda evet. Ancak her hasta için uygun değildir.
İşlem ağrılı mıdır?
Genellikle hayır. Lokal anestezi ile yapılır.
Tekrarlanabilir mi?
Evet. Özellikle ablasyon yöntemleri gerektiğinde tekrar uygulanabilir.
Dünyadan Bilgiler ve Güncel Gelişmeler
- Minimal invaziv tedaviler, onkolojide en hızlı gelişen alanlardan biridir
- Girişimsel radyoloji sayesinde birçok hasta ameliyata gerek kalmadan tedavi edilebilmektedir
- Kombine tedavi yaklaşımları (kemoterapi + ablasyon) başarı oranlarını artırmaktadır