Sarılık, özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda anne babaları en çok endişelendiren sağlık sorunlarından biridir. Yenidoğan döneminde görülen sarılıkların büyük bölümü geçici ve zararsız olsa da bazı durumlarda karaciğer ve safra yollarını ilgilendiren ciddi hastalıkların belirtisi olabilir.

Bu nedenle sarılığın nedenini doğru değerlendirmek ve gerekli durumlarda erken müdahale etmek büyük önem taşır. Çünkü teşhis ve tedavide gecikildiğinde bazı hastalarda kronik karaciğer yetmezliği gelişebilir.

Uzmanlar, sarılığa eşlik eden bazı belirtilerin erken fark edilmesinin hayati önem taşıdığını vurguluyor.

İçindekiler

Çocuklarda sarılık nedir?
Sarılığa eşlik eden belirtiler nelerdir?
Davranış değişikliklerine dikkat
Karaciğer yetmezliği büyümeyi etkileyebilir
İdrar ve dışkı rengi önemli bir ipucu
Yenidoğan sarılığı ne zaman tehlikelidir?
Erken teşhisin önemi
Karaciğer yetmezliğinde nakil zamanlaması
Hangi durumlarda doktora başvurulmalı?

Çocuklarda Sarılık Nedir?

Sarılık, kandaki bilirubin adlı maddenin yükselmesi sonucu ortaya çıkar. Bu durumda:

ciltte sararma
göz aklarında sarı renk değişimi

görülebilir.

Sarılık hem yenidoğan döneminde hem de çocukluk çağının ilerleyen dönemlerinde ortaya çıkabilir. Ancak sarılığın nedeni her zaman aynı değildir.

Yenidoğanlarda çoğu sarılık fizyolojik yani geçici bir durumken bazı sarılıklar karaciğer veya safra yolu hastalıklarından kaynaklanabilir.

Çocuğunuzun Davranış Değişikliklerine Dikkat Edin

Karaciğer yetmezliği, karaciğerin vücudun ihtiyaçlarını karşılayamayacak kadar işlev kaybına uğramasıdır. Bu durum yenidoğan döneminden erişkinliğe kadar her yaşta görülebilir.

Daha önce karaciğer hastalığı olmayan bir çocukta şu belirtiler ortaya çıkabilir:

halsizlik
iştahsızlık
kusma
karın ağrısı

Bu şikayetlerin ardından gelişen sarılık akut karaciğer yetmezliğinin erken belirtilerinden biri olabilir.

Bunun yanında şu belirtiler de dikkatle değerlendirilmelidir:

sürekli kusma
aşırı uyku hali
huzursuzluk
uyku düzeninde bozulma
anlamsız konuşmalar veya davranış değişiklikleri

Karaciğer Yetmezliği Çocuğun Büyümesini Yavaşlatabilir

Akut hepatit tanısı alan bir çocukta sarılığın giderek artması ve davranış değişiklikleri önemli bir uyarı işareti olabilir.

Karaciğer yetmezliğinde görülebilecek diğer belirtiler şunlardır:

burun kanaması
ciltte morluklar
kırmızı döküntüler
karın ağrısı
aşırı halsizlik

Bazı durumlarda hastalık hızlı ilerleyerek koma tablosuna kadar gidebilir.

Kronik karaciğer hastalığı olan çocuklarda ise şu belirtiler görülebilir:

sarılığın artması
karında şişlik
bacaklarda ödem
ağız veya burundan kanama

Bazen karaciğer hastalığı belirgin sarılık olmadan da ilerleyebilir ve şu sorunlara yol açabilir:

büyüme geriliği
okul başarısında düşüş
davranış değişiklikleri

Bu nedenle sarılık olmasa bile uzun süren halsizlik veya iştahsızlık durumlarında karaciğer testlerinin kontrol edilmesi önemlidir.

Sadece Cilt Rengini Değil İdrar Rengini de Kontrol Edin

Yenidoğan sarılıklarının büyük bölümü geçicidir ve genellikle karaciğer hastalığıyla ilişkili değildir. Ancak özellikle ilk üç ay içinde görülen sarılıklarda dikkatli olunmalıdır.

Anne babaların yalnızca bebeğin cilt rengini değil şu belirtileri de takip etmesi gerekir:

idrar rengi
dışkı rengi

Normal sarılıklarda:

idrar rengi açık olur.

Karaciğer hastalıklarında ise:

idrar koyu sarı veya kahverengi olabilir
dışkı rengi açık veya beyaz görünebilir.

Bu belirtiler safra yolu hastalıklarının önemli işaretlerinden biri olabilir.

Erken Teşhis Hayati Önem Taşıyor

Karaciğer hastalıklarına bağlı sarılıkta erken tanı çok önemlidir.

Örneğin safra yollarının tıkalı olduğu durumlarda:

safra kanallarının ilk 2 ay içinde cerrahi olarak açılması gerekir.

Eğer bu süreçte tedavi edilmezse:

siroz gelişme riski artar.

Bazı metabolik hastalıklarda ise:

özel diyet ve tedaviler uygulanmadığında ciddi karaciğer hasarı gelişebilir.

Tedavi edilmeyen karaciğer hastalıkları zamanla şu sorunlara yol açabilir:

karaciğer ve dalak büyümesi
karında sıvı birikmesi
ciddi kanamalar
karaciğer yetmezliği

Karaciğer Yetmezliğinde Nakil Zamanlaması Önemlidir

Akut karaciğer yetmezliğinde yoğun bakım koşullarında uygulanan tedavilerle bazı hastalarda tamamen iyileşme sağlanabilir.

Ancak tedaviye yanıt alınamayan durumlarda karaciğer nakli tek tedavi seçeneği olabilir.

Araştırmalar göstermektedir ki:

nakil yapılmayan akut karaciğer yetmezliğinde ölüm riski %70’in üzerindedir
karaciğer nakli ile yaşam şansı %90’ın üzerine çıkabilmektedir

Nakil zamanlaması bu süreçte kritik öneme sahiptir. Amaç:

mümkünse çocuğun kendi karaciğeri ile iyileşmesini sağlamak
ancak diğer organlar zarar görmeden uygun zamanda nakli gerçekleştirmektir.

Bu Durumlarda Doktora Başvurmayı Geciktirmeyin

Aşağıdaki belirtiler görüldüğünde zaman kaybetmeden bir uzmana başvurulmalıdır:

ciltte veya gözlerde sararma
yenidoğan sarılığının 15 günden uzun sürmesi
idrar renginin koyulaşması
dışkı renginin beyazlaşması
bebeğin emmesinin zayıflaması
aşırı halsizlik veya aşırı huzursuzluk
göbek veya kan alınan yerlerde uzun süren kanama
karında belirgin şişlik
sarılığa eşlik eden kusma

Bu belirtiler, altta yatan karaciğer hastalıklarının erken işaretleri olabilir.