Halk arasında “kemik erimesi” olarak bilinen osteoporoz, özellikle kadınlarda daha sık görülen ve kemiklerin kırılgan hale gelmesine neden olan kronik bir hastalıktır. Çoğu zaman belirti vermeden ilerler ve ilk bulgu bir kırık olabilir. En sık el bileği, omurga ve kalça kırıkları görülür. Özellikle kalça kırıkları sonrası gelişen komplikasyonlar hayati risk oluşturabilir.

Osteoporoz Nedir?

Osteoporoz; kemik kütlesinde azalma, kemik dokusunun mikro yapısında bozulma ve kırığa yatkınlık ile karakterize bir hastalıktır. Kemik yoğunluğu düştükçe kemikler daha kolay kırılır hale gelir.

Kadınlarda menopoz sonrası östrojen hormonunun azalması kemik kaybını hızlandırır. Erkeklerde de görülmekle birlikte kadınlarda daha yaygındır.

Kemik Yoğunluğunu Neler Belirler?

Kemik kütlesi çocukluk ve ergenlik döneminde artar ve yaklaşık 30–40 yaşlarında doruk noktasına ulaşır.

• %80 oranında genetik faktörler

• %20 oranında yaşam tarzı

etkilidir.

Risk artıran faktörler:

• Hareketsiz yaşam

• Yetersiz kalsiyum ve D vitamini

• Sigara kullanımı

• Aşırı alkol tüketimi

• Uzun süreli kortizon kullanımı

• Erken menopoz

• Zayıf/minyon vücut yapısı

• Ailede kalça kırığı öyküsü

Osteoporoza Bağlı En Sık Görülen Kırıklar

1 - Kalça Kırıkları

En ciddi kırık türüdür. Özellikle 75 yaş üstünde daha sık görülür. Kalça kırıkları sonrası:

• Uzun süre yatış

• Damar tıkanıklığı

• Akciğer embolisi

• Enfeksiyon

gibi komplikasyonlar görülebilir.

2 - Omurga Kırıkları

Çoğu zaman belirti vermeden gelişebilir.

• Boy kısalması

• Sırtta kamburluk

• Bel ve sırt ağrısı

şeklinde ortaya çıkabilir.

3 - El Bileği Kırıkları

Genellikle düşme sonrası ilk ortaya çıkan kırıklardandır.

Dünyadan İstatistikler ve Önemli Bilgiler

• Dünya genelinde her yıl yaklaşık 8–9 milyon osteoporotik kırık meydana gelmektedir.

• 50 yaş üzerindeki kadınların yaklaşık her 3’ünden biri, erkeklerin ise her 5’inden biri yaşamları boyunca osteoporoz kaynaklı kırık riski taşır.

• Kalça kırığı sonrası ilk bir yıl içinde ölüm oranı %15–20 civarındadır.

• 2050 yılına kadar kalça kırıklarının dünya genelinde iki katına çıkması beklenmektedir.

Osteoporoz Nasıl Teşhis Edilir?

Kemik Yoğunluğu Ölçümü (DEXA)

Tanı için kullanılan en güvenilir yöntem DEXA (Dual Enerji X-ışını Absorpsiyometri) testidir.

• Omurga ve kalça kemiğinden ölçüm yapılır

• Ağrısızdır

• Kısa sürer

• Düşük doz radyasyon içerir

Kimler Kemik Yoğunluğu Ölçtürmeli?

• 65 yaş üstü tüm kadınlar

• Menopoz sonrası ve risk faktörü bulunan kadınlar

• Daha önce kırık geçirenler

• Uzun süre kortizon kullanacak kişiler

• Romatoid artrit hastaları

• Ailede kalça kırığı öyküsü olanlar

• Erkeklerde 70 yaş üzeri bireyler

Osteoporozdan Korunma Yolları

Yeterli Kalsiyum Alımı

Süt, yoğurt, peynir gibi besinler düzenli tüketilmelidir.

D Vitamini

Günde 15–25 dakika güneş ışığı (yüz, kol ve bacaklar açık şekilde).

Düzenli Egzersiz

Yürüyüş, merdiven çıkma gibi kemiklere yük bindiren egzersizler.

Sigara ve Alkolden Kaçınma

Düşmelerin Önlenmesi

Ev içi düzenleme, kaygan zeminlerin önlenmesi, uygun ayakkabı kullanımı.

Sık Sorulan Sorular

Osteoporoz ağrı yapar mı?

Genellikle kırık oluşana kadar belirgin ağrı yapmaz. Omurga kırıkları sonrası sırt ağrısı görülebilir.

Erkeklerde osteoporoz olur mu?

Evet. Kadınlarda daha sık görülse de erkeklerde de ciddi kırıklara yol açabilir.

Kemik yoğunluğu ölçümü zararlı mı?

Hayır. DEXA testi düşük doz radyasyon içerir ve güvenlidir.

Osteoporoz tamamen iyileşir mi?

Tamamen ortadan kalkmaz ancak ilaç tedavileri ve yaşam tarzı değişiklikleri ile ilerlemesi yavaşlatılabilir ve kırık riski azaltılabilir.

Hangi yaşta kemik erimesi başlar?

Kemik kaybı genellikle 40’lı yaşlardan sonra başlar ve menopoz sonrası hızlanır.