Hipertansiyon (yüksek tansiyon), dünya genelinde inme, kalp krizi, kalp yetmezliği ve aort anevrizmaları gibi ciddi sağlık sorunlarının en önemli nedenleri arasında yer almaktadır. Çoğu zaman “sessiz hastalık” olarak ilerleyen hipertansiyonun bazı durumlarda ilaçlara rağmen kontrol altına alınamaması, altta yatan farklı bir hormonal bozukluğa işaret edebilir.

Bu nedenlerden biri, böbrek üstü bezlerinden salgılanan aldosteron hormonunun normalden fazla üretilmesi, yani hiperaldosteronizmdir. Özellikle genç yaşta başlayan, üç veya daha fazla ilaçla zor kontrol edilen ya da ani gelişen hipertansiyon vakalarında aldosteron yüksekliği mutlaka araştırılmalıdır.

Yaşam Hastaneler Grubu Uzmanları, dirençli hipertansiyon ile aldosteron fazlalığı arasındaki ilişkiye dikkat çekiyor.

İçindekiler

• Aldosteron hormonu nedir, ne işe yarar?

• Hiperaldosteronizm nedir?

• Aldosteron fazlalığının en sık nedenleri

• Dirençli ve kontrolsüz hipertansiyonun önemi

• Aldosteron yüksekliğinin vücuda etkileri

• Tanı nasıl konur?

• Tedavi seçenekleri nelerdir?

• Kimler risk grubundadır?

• Sık sorulan sorular

• Dünyadan istatistikler ve ilginç bilgiler

• Son gelişmeler

Aldosteron Hormonu Nedir? Ne İşe Yarar?

Aldosteron, böbrek üstü (adrenal) bezlerinde üretilen hayati bir hormondur. Temel görevleri şunlardır:

• Vücuttaki sodyum (tuz) ve potasyum dengesini sağlamak

• Böbreklerden su tutulmasını düzenlemek

• Kan basıncının (tansiyonun) kontrolüne katkıda bulunmak

Aldosteron, kan basıncı ve sıvı dengesini düzenleyen renin-anjiotensin-aldosteron sisteminin önemli bir parçasıdır. Bu hormonun normalin üzerinde salgılanması, tansiyonun kontrolsüz şekilde yükselmesine ve ciddi organ hasarlarına yol açabilir.

Hiperaldosteronizm Nedir?

Hiperaldosteronizm, böbrek üstü bezlerinin çeşitli nedenlerle gereğinden fazla aldosteron üretmesi durumudur.

Türleri:

• Primer (Birincil) Hiperaldosteronizm:
  Sorunun doğrudan adrenal bezlerden kaynaklandığı durumdur.

• Sekonder (İkincil) Hiperaldosteronizm:
  Aldosteron artışının adrenal bezler dışındaki nedenlere bağlı olduğu durumdur.

Aldosteron Fazlalığının En Sık Nedenleri

Primer hiperaldosteronizm çoğunlukla şu nedenlerle ortaya çıkar:

• Böbrek üstü bezinin aldosteron salgılayan bölümünde hiperplazi (kalınlaşma)

• Adrenal bezde çoğunlukla iyi huylu (adenom), nadiren kötü huylu tümörler

• Ailevi (genetik) geçişli aldosteron fazlalığı

Bu nedenle bazı hastalarda hastalık aile bireylerinde de görülebilir.

Dirençli ve Kontrolsüz Hipertansiyon En Önemli Belirtidir

Aldosteron yüksekliğinin en dikkat çekici bulgusu ilaçlara dirençli hipertansiyondur.

Aşağıdaki durumlar hiperaldosteronizm açısından uyarıcıdır:

• Üç veya daha fazla tansiyon ilacı ile ancak kontrol altına alınabilen hipertansiyon

• 30 yaş altı veya 50 yaş üstünde başlayan yüksek tansiyon

• Şiddetli halsizlik ve kas krampları

• Kanda potasyum düşüklüğü (hipokalemi)

• Ailede genç yaşta inme öyküsü

Bu bulgular varlığında aldosteron yüksekliği mutlaka araştırılmalıdır.

Aldosteron Yüksekliği Vücutta Ne Gibi Sorunlara Yol Açar?

Aldosteron fazlalığı:

• Vücutta su ve tuz tutulmasına

• Dirençli ve kontrolsüz hipertansiyona

• Kalp ve damar yapılarında hasara

neden olur.

Ayrıca potasyum dengesinin bozulması sonucu:

• Kalp ritim bozuklukları

• Kas güçsüzlüğü

• Şiddetli halsizlik

• Hayati ritim problemleri

görülebilir.

Tanı Nasıl Konur?

Aldosteron fazlalığı tanısı belirli basamaklarla konur:

1. Tarama Testleri

   • Kanda aldosteron düzeyi

   • Renin aktivitesi

2. Doğrulayıcı (Dinamik) Testler

   • Şüpheli hastalarda kesin tanı için uygulanır

3. Görüntüleme Yöntemleri

   • BT veya MR ile adrenal bezlerin değerlendirilmesi

Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Tedavi, altta yatan nedene göre planlanır:

• İlaç tedavisi (aldosteron etkisini azaltan ilaçlar)

• Yaşam tarzı değişiklikleri

• Uygun hastalarda cerrahi tedavi

Erken tanı konulan hastalarda tedaviyle tansiyon kontrol altına alınabilir ve organ hasarı riski azaltılabilir.

Kimler Risk Grubundadır?

Aşağıdaki kişiler hiperaldosteronizm açısından mutlaka değerlendirilmelidir:

• 30 yaşından önce veya 50 yaşından sonra başlayan hipertansiyon

• Potasyum düşüklüğü olan hipertansiyon hastaları

• Üçlü ilaç tedavisine rağmen kontrolsüz tansiyonu olanlar

• Ailesinde erken yaşta inme öyküsü bulunanlar

• Tesadüfen adrenal bezinde kitle veya kalınlaşma saptananlar

Sık Sorulan Sorular

Aldosteron yüksekliği tedavi edilmezse ne olur?
İnme, kalp krizi, kalp yetmezliği ve ciddi ritim bozuklukları riski artar.

Hiperaldosteronizm her hipertansiyon hastasında görülür mü?
Hayır. Ancak dirençli hipertansiyon hastalarında oran anlamlı şekilde yüksektir.

Tedavi sonrası tansiyon tamamen düzelir mi?
Uygun hastalarda evet, özellikle cerrahi sonrası tansiyon normale dönebilir.

Dünyadan İstatistikler ve İlginç Bilgiler

• Dirençli hipertansiyon hastalarının %10–15’inde primer hiperaldosteronizm saptanmaktadır.

• Hiperaldosteronizm, sanılandan çok daha sık görülen bir hormonal hipertansiyon nedenidir.

• Erken tanı konulan hastalarda kalp-damar komplikasyonları belirgin şekilde azalmaktadır.

Son Gelişmeler

• Aldosteron fazlalığını daha erken saptamaya yönelik biyokimyasal tarama testleri

• Daha hedefli ilaç tedavileri

• Minimal invaziv cerrahi teknikler

hiperaldosteronizm tedavisinde yüz güldürücü sonuçlar sağlamaktadır.