Kış aylarında gripten hepatit A’ya, ishalden solunum yolu enfeksiyonlarına kadar pek çok bulaşıcı hastalık, temas yoluyla kolayca yayılabilmektedir. Özellikle toplu taşıma, okul, iş yeri gibi kalabalık ortamlarda yüzeylere dokunduktan sonra el yıkamamak, enfeksiyonların hızla yayılmasına zemin hazırlar. Oysa yalnızca 30 saniyelik doğru bir el yıkama rutini, birçok hastalığın bulaşmasını engelleyebilir.

Yaşam Hastaneler Grubu Enfeksiyon Hastalıkları Bölümü el hijyeninin bulaşıcı hastalıkların önlenmesindeki kritik rolünü vurgulamaktadır.

Ellerinizin Hastalık Vizesi mi Yoksa Bir Koruma Kalkanı mı Olacağına Siz Karar Verin

Gün içinde yüzlerce kez farklı yüzeylere temas ederiz. Kapı kolları, toplu taşıma tutamakları, para alışverişi, bilgisayar klavyeleri ve telefonlarımız; mikroorganizmaların en sık bulunduğu alanlardır. Temiz görünen eller bile binlerce bakteri ve virüs taşıyabilir.
Bu nedenle:

• Ellerin ağız, burun ve gözle temas etmesi mikropların vücuda girişini kolaylaştırır.
• Grip, hepatit A, bağırsak parazitleri ve ishal yapan virüslerin önemli bir kısmı eller yoluyla bulaşır.

Doğru el hijyeni, mikroorganizmaların bir kişiden diğerine taşınmasını büyük ölçüde engeller.

Eller Gün Boyu Sık Sık Yıkanmalıdır

Özellikle çocuklar için el yıkama, hastalıkların önlenmesinde temel adımdır. Tuvaletten sonra yetersiz el yıkama, okulda paylaşılan kalem, oyuncak ve defterler üzerinden mikrop transferine yol açabilir. Bu nedenle:

• Çocuklara erken yaşta el yıkama alışkanlığı kazandırmak,
• Yetişkinlerin de gün içinde düzenli olarak el yıkamaya özen göstermesi
  gerekmektedir.

Toplu Bulunulan Yerlerde Sıvı Sabun Tercih Edilmelidir

El yıkama, bulaşıcı hastalıklardan korunmanın en basit, etkili ve ekonomik yoludur.
Doğru el yıkama zamanları:

• Yemekten önce ve sonra
• Tuvalet kullanımından sonra
• Çiğ et, balık ve yumurta temasından sonra
• Öksürme, hapşırma sonrası
• Toplu taşıma araçlarını kullandıktan sonra
• Para alışverişi sonrası
• Hayvan temasından sonra
• Eve döner dönmez

Sadece su ile ovalamak kirin bir kısmını uzaklaştırır; ancak mikropları etkisiz hale getirmez. Bu nedenle sabun kullanımı gereklidir. Toplu alanlarda sıvı sabun daha hijyeniktir.

Elleri Doğru Teknikle Yıkamak Gerekiyor

Doğru el yıkama adımları:

1. Elleri ılık suyla ıslatın.
2. Sabunu tüm el yüzeyine uygulayın ve köpürtün.
3. Avuç içleri, el sırtı, parmak araları, parmak uçları, tırnak dipleri ve bilekleri en az 30 saniye kuvvetlice ovun.
4. Eller tamamen durulanmalıdır.
5. Tek kullanımlık kağıt havlu ile kurulayın.
6. Aynı kağıt havlu ile musluğu kapatın.

Doğru teknik, mikropların %90’dan fazlasının uzaklaştırılmasını sağlar.

Sık Sorulan Sorular

El yıkamak gerçekten hastalıkları önler mi?
Evet. Doğru el yıkama, grip, nezle, ishal, COVID-19, hepatit A gibi pek çok hastalığın bulaşmasını önemli ölçüde azaltır.

El dezenfektanı mı yoksa sabun mu daha etkili?
Eller görünür şekilde kirli değilse alkol bazlı dezenfektan etkilidir. Ancak en etkili yöntem sabun ve su ile yıkamadır.

Soğuk suyla el yıkamak yeterli midir?
Evet, önemli olan sabun kullanımıdır. Ancak ılık su daha konforlu ve etkilidir.

Ne kadar süreyle ellerimi yıkamalıyım?
En az 30 saniye ovalamak gereklidir.

Sabun markası önemli midir?
Antibakteriyel sabun şart değildir. Her türlü sabun doğru teknikle kullanıldığında etkilidir.

Dünyadan İstatistikler

• Dünya Sağlık Örgütü’ne göre el hijyeni, bulaşıcı hastalıkların %50’sinden fazlasının önlenmesini sağlayabilir.
• CDC verilerine göre düzenli el yıkayan kişilerde solunum yolu enfeksiyonu görülme oranı %16–21 azalır.
• Okul çağı çocuklarında uygun el yıkama alışkanlığı, ishal vakalarını %30’a kadar düşürür.
• Toplu taşımanın yoğun olduğu şehirlerde el yıkama eksikliği, grip salgınlarını hızlandıran temel faktörlerden biridir.

Dünyadan İlginç Bilgiler

• Bir kişinin günlük olarak yüzeylere dokunma sayısı ortalama 3.000’in üzerindedir.
• İnsanlar farkında olmadan yüzlerine saatte 15–20 kez dokunur; bu, bulaşmayı kolaylaştırır.
• Araştırmalar, doğru el yıkamanın antibiyotik kullanımını uzun vadede azaltan en önemli halk sağlığı adımlarından biri olduğunu göstermektedir.
• Okullarda uygulanan el hijyeni eğitimlerinin, devamsızlık oranlarını belirgin düzeyde azalttığı kanıtlanmıştır.