Hastanemizin pandemi COVID-19 salgın döneminde hastalarımız ve çalışanlarımız için aldığı önlemleri okumak için lütfen tıklayın.

Çocuklarda Tuvalet Eğitimine Ne zaman Başlanmalı?

Çocuklarda Tuvalet Eğitimine Ne zaman Başlanmalı?

Tuvalet eğitimine çocuğun ve ebeveynlerin hazır olduğu dönemde başlanması çok önemlidir. Tuvalet eğitimi çocuğun gelişimsel süreçlerinin en başında gelir. Tuvalet eğitimine yanlış dönemde ve çocuğun hazır olmadığı evrede başlamak olumsuz deneyimler kazanmasına ve bu sürecin uzamasına neden olacaktır. Çocuğun tuvalet eğitimi başarıyla tamamlamaya hazır olması demek;

  1. Fizyolojik olarak kaslarını kontrol edebilecek kadar gelişimini tamamlamış olması
  2. Gelişimsel olarak kendini ifade edebilecek kadar gelişimini tamamlamış olması
  3. Psikolojik olarak sağlıklı ve sağlam bir döneminde olması demektir.

 

Tuvalet eğitimi için en doğru zamanlar 24-36 aylar arasındadır. Bazı çocuklar 24 aydan erken (18-19 aylıkken), bazı çocuklar ise 4 yaşına kadar bu süreci tamamlayamayabilirler. İdeal dönem eğer çocuk hazır ise 2.5-3 yaş aralığıdır. Önemli olan bu süreçte çocuğa baskı yaparak olması gerektiğinden erken ya da çok geç kalmamaktır. Erken dönemde çocuğu baskı altında bırakarak yapılan denemeler, çocuk fizyolojik gelişimini tamamlayamadığı için hem başarısız olacak hem de ilerde ruhsal sorunlara ve uygunsuz dışkılama problemlerine yol açacaktır. Bu döneme çok geç başlamak ise toplumsallaşma ve kreş dönemini bezle geçiren çocuğun kendini yaşıtlarının yanında rahat hissedememesine, bağımsızlık kazanmasının gecikmesine ve özgüven eksikliğine yol açabilmektedir.

Her çocuğun bu alışkanlığı farklı yaş ve aylarda kazanabileceğini kabullenmeli ve en büyük referans noktamızın ‘kendi çocuğumuzun buna ne kadar hazır olduğu’ olması gerektiğini unutmamalıyız. Kız ve erkek çocuklarda bu alışkanlığın başlama zamanı ve alışkanlığı kazanma süresi farklılık gösterebilmektedir.

Bu süreçte gece/gündüz denemeleri ve idrar/kaka kontrolü farklılık gösterebilir. Gün içinde tuvaletini kontrol edebilme becerisi, gece kontrol edebilmekten daha hızlı gelişecektir. Gece altını ıslatma daha uzun sürebilir, bazen 5 yaşa kadar devam edebilmektedir. Aynı zamanda kaka kontrolünü sağlamak da daha uzun sürebilmektedir. Bunun nedeni ise tuvalete oturmak ya da içine düşmekle ilgili bir korku, kendi vücudundan bir parçayı bırakmakla ilgili kaygı, daha önce yaşanan kabızlık problemi vs. olabilmektedir.

Peki Çocuğumuzun Buna Hazır Olup Olmadığını Nasıl Anlayabiliriz?

  • Yürümeyi öğrendiyse,
  • Günlük basit komutları alabiliyorsa,
  • Neye ihtiyacı olduğunu kelimelerle anlatabiliyorsa,
  • Komplike olmayan kıyafetleri kendisi giyip çıkarabiliyorsa,
  • Genellikle gün içinde 2-3 saat altı kuru kalıyorsa,
  • Tuvalete çıkma ve bağırsak hareketlerinin fark edebileceğiniz bir rutini olduysa,
  • Altı ıslandığında rahatsız olduğu ifade ediyor ya da bezi olduğu halde tuvaleti geldiğinde ifade ediyorsa,
  • Bez takarken inatlaşıyor, istemiyor ve iç çamaşırı giymek istiyorsa,
  • Lazımlığa ya da tuvalete oturmayı reddetmiyorsa, tuvalet eğitimi için denemelere başlamanın zamanı gelmiş demektir.

 

Hangi Durumlar Bu Süreci Zorlaştırır?

Yukarıdaki maddelerdeki belirtileri göstermiyor olması,

Barsak hareketlerinin düzensiz olması ve kabızlık gibi sindirim problemleri yaşıyor olması,

Son dönemde stresli bir dönemden geçmiş ya da hayatında başka değişiklikler olması ( taşınma, anne babanın boşanması, kreşe başlama, kardeşinin doğması, bakıcı değişikliği, ölüm vb.)

Tuvalet eğitimi verecek olan kişinin son zamanlarda zor zamanlar geçiriyor ve sabırlı davranamayacak olması,

Birden fazla kişinin farklı şekillerde ve değişik yerlerde tuvalet eğitiminin verilmeye çalışılması vs. bu süreci zorlaştıracaktır.

Eğer çocuğunuz aşırı tepki veriyor, inatlaşıyor ve tuvaletini yapmayı kesinlikle reddediyorsa eğitim sürecine çocuk hazır olana dek ara vermek doğru olacaktır. Çocuğun aklında bu sürecin ebeveynle çatışılan bir konu olarak kalmaması önemlidir.

Bu Dönemde Ebeveyn Tutumu Nasıl Olmalı?

Çocuğun tuvalet eğitimini kazanmış olması ebeveyn için de önemli bir gelişimsel aşamanın kaydedilmiş olması demektir. Ancak bu süreç tamamlanırken sadece çocuğun tek başına hazır olması yeterli olmayabilir. Ebeveynin de aşırı tepkiler vermeyerek, tepkilerini kontrol edebildiği ve sabırlı davranabildiği sağlıklı bir dönemde olması gerekmektedir. Bu süreçte çocuklara karşı sabırsız davranmak, başarısızlıkla suçlamak, uykusuz kalındığından dolayı öfkelenmek ve cezalandırmak süreci uzatacaktır. Ailelerin bu süreci sadece kendi planlamalarında ya da hayal ettikleri sürede bitirememe ihtimallerini kabullenmeleri ve beklentilerini çok yüksek tutmayarak diğer çocuklarla kendi çocuklarını karşılaştırmamaları gerekir. Tuvalet eğitiminin evdeki en önemli sorun ya da halledilmesi gereken bir problem olarak görülmesi ve sürekli gündemde tutulması çocukların işini zorlaştıracaktır.  Bu konuda çocuklara karşı yüreklendirici ve sabırlı davranılmalıdır.

Belirli bir tuvalet rutini oluşturup, tuvaleti olmadığı zamanlarda bile alışkanlık haline getirmek,

Tuvalet rutinine tek başına giyinmek ve el yıkamayı eklemek,

Başlangıçta ara ara bezini çıkararak evde iç çamaşırıyla dolaşmasına izin vermek,

Çeşitli şarkı, video ve tuvalet eğitimine yardımcı kitaplardan yararlanmak,

Gündüz tuvalet eğitimini kazanana kadar gece bez kullanımına devam etmek,

Akşam geç saatlerden sonra sıvı alımını kısıtlamak,

Çocuk altına kaçırdığında temizlemenize yardım etmesini sağlamak, izleyebileceğiniz en temel adımlardır. Ancak bunlarla birlikte çocuğunuz ne kadar hazır olursa olsun hiç altına kaçırmadan bu süreci tamamlaması mümkün değildir, kızmayıp cezalandırmayarak sabırlı davranmak bu süreçte çok önemlidir.

‘’Baskıcı olmayan ve sakin bir tutumla’’ ilerlenmeli ve çocuğun eğitimine çocuğun hızında devam edilmelidir. Çocuğun kontrol ihtiyaçlarına saygı duyulmalıdır. Bu süreç ve eşlik eden başka uyaranlar anne ve çocuk arasında kontrol mücadelesi haline geldiyse ve iki taraf için de yıpratıcı olacak kadar uzun sürdüyse profesyonellerden destek alınmalıdır.

Psikolog Merve ERSÖZ

Psikoloji

Vakıf Yaşam Hastanesi

 



 

Hastanemizin çerez politikalarını okumak ve kabul etmek için lütfen tıklayın.