Suda Boğulmada Tedavi

Suda Boğulmada Tedavi

Suda boğulma özellikle yaşadığımız turizm bölgesinde yoğun olmak üzere her yerde, erişkinler ve çocuklar için önemli bir sağlık sorunudur. Kazaya bağlı ölümler arasında hala ilk üç sıradadır.

Boğulma (drowning) sıvı altında kaldıktan sonraki 24 saat içinde, boğazda ve nefes borularında daralma (laringospazm, bronkospazm) veya akciğerde sıvı göllenmesine bağlı oluşan (gaz değişiminin olanaksızlaşması) oksijen yetmezliği ve sonrası gelişen ölüm veya iyileşme olayıdır.

Yılda ortalama 2 milyon boğulma tahmin edilmekte ve 140 bin ile 450 bin arasında boğulmaya bağlı ölüm bildirilmektedir. Beklenildiği gibi bu ölümlerin çoğu yaz aylarında ve hafta sornlarında olmaktadır. Boğulma da risk faktarleri olarak: yüzme bilmeme, derin ve hızlı nefes alıp verme, alkol ve uyuşturucu kullanımı, kalp krizi, suya atlmaya bağlı kafa yaralanması, sandal ve gemi kazaları, epileptik atak ve nöbet geçirme en sık görülenleridir. Erkeklerde daha sık görülür bunun nedeni de rsikli davranışları daha çok yapmaları, yüzme sıklığının fazla olması, tek başına yüzme, sandalla açılma, alkollü iken yüzme başlıcalarıdır.

Boğulma anında kişinin yaşadığı gerçek olayları belirlemek zordur. Bu konuda yapılmış hayvan deneyleirnde önce bir panik durumu ile mücadele edilirken bir miktar suyun burun ve ağızdan aspire edilmesi ile apne ve laringospazm ( nefes durması, boğazda tıkanma) geliştiği ve ''kuru boğulma '' adı verilen bu durumla akciğerlere sıvı gitmeden de kazazedenin öldüğü tespit edilmiş.Bu durum vakaların %10'unda gözlenir. Genelde akciğerlere belli bir oranda sıvı gitmektedir. Süreç; sıvıyı aspire eddikten sonra veya nefesi uzun süre tutmaya bağlı oksijen seviyesinde düşme, dokuda hasarlanma ve zedelenme oluşması, aşırı sıvı yüklenmesi ile bu hasarın artışı, vücut sıcaklığığın tehlikeli seviyeye inmesi ve boğulma refleksleri şeklinde olmaktadır. Bir çok organ etkilenmekle birlikte temel ölüm sebebi beyin hasarı ve akciğer hasarıdır. Boğulmaları tatlı su ve tuzlu su olarak ikiye ayırabiliriz. Tatlı su boğulmalarında „hipotonik (vücut sıvılarından daha az yoğun) sıvıların hava kesecikleri ve damar duvarında ki hücreler üzerine doğrudan toksik etkileri neticesinde hücre zarlarında  parçalanmalar olmakta ve akciğer ödemi gelişmektedir. Tuzlu su boğulmalarında ise hücre içine yoğun içerikli maddeler dolmasına bağlı ödem gelişmektedir. Bu süreç sonunda ARDS dediğimiz sıkıntılı solunum tablosu gelişmektedir. Vücuttan o an salgılanan hormanlara bağlı olarak tüm vücut damarlarında kasılma daralma olması üzerine kalp de ritm problemleri ve diğer dokularda kanlanma problemleri oluşmaktadır. Nihayetinde kalp durması ve müdahale edilemez ise ölüm gerçekleşmektedir.

Kazazede de nörolojik hasar yüzde 12-27 arasında gözlenir. Beyin dokusunda ödem ve harabiyet boğulmaya bağlı prognozda (sağkalım,sekel) en önemli belirleyicidir. Kalp ritminin durmasından sonra ki 4-10 dk arasında beyin oksjensiz kalmaya bağlı hasarlanmakta olup , eğer vücut ısısı çok düşükse bu hasar daha erken olmaktadır.

Suda Boğulmada Tedavi

1- Olay Yerinde Ne yapılmalıdır.

Boğulma olayından sonra en önemli işlem ilk yardımdır. Özellikle çocuk boğulmalarında ilk yardım anlamlı olarak sağkalımı artırmıştır. Eğer hastanın normal soluması varsa mide içeriğini ve diğer yabancı maddeleri tekrar aspire etmemesi için sağ yanına çevrilip başı aşağıya gelecek şekilde yan  yatırılmalıdır. Kazaedenin solunumu yok ise ağızdan ağıza solunuma suyun içerisinde başlamalıdır. Olay yerinde birden fazla kişi var ise hemen öncelik ilkyardım çağrılmasıdır.  Kafa travması şüphesi varsa boynun stabil durmasına dikkat edilmelidir. Hasta eğer aşırı soğuksa elbisleri çıkarılıp sıcak örtü ile örtünülmelidir. Deneyimli persenol gelene kadar hastaya yeniden canlandırma işlemine hastanın durumuna göre başlanmalıdır. Ağızdan ağıza solunum yardımı beraberinde kalp masajı bilgisi ve eğitimi, toplumda yaygınlaştırmanın ne denli önemli olduğu burada altı çizilecek konudur. Boğulma sonrası erken başlanan yeniden canlandırma işlemi ile %50-80 oranında başarı artmaktadır.

2- Sağlık kuruluşunda neler yapılır.   

Şok tablosu ile genel durumu kötü halde gelen hastaya acil servisdeki deneyimli persenol temel ilkyardım ve ileri bakım teknikleri ile tüm desteği sağlar. Olayın seyri hakkında şahitlerden bilgi alır.Hastanın muayenesi, labaratuar değerleri ve radyolojik tetkikleri neticesinde tedavi planlanır.

Akciğer görüntülemesinde akciğerlerde ödem olan hastalar uygun tedavi ile 1 hafta-10 günde tamamen sağlıklarına kavuşmaktadır. Bilinçi açık bile olsa solunum sıkıntısı olan hastalar yakından gözlenmelidir. Hastanın prognozunu ve hasarsız sağkalımını belirleyen en iyi gösterge ilkyardım ve resüsitasyondan  3-4 saat sonra ki bilinç düzeyidir.

Korunma yöntemleri bu kazaların tekrar yaşanmaması için üzerinde durulması gereken en önemli noktadır. Plaj güvenlik işaretleri standartize edilmeli ve düzenli güvenlik kontrolleri yapılmalı, uygun kurtarma deniz araçları temin edilmeli,özel havuzlar çitle çevrilmeli, küçük yaşlarda yüzme eğitimi verilmeli, sahillerde can kurtaran bulunmalı, ilkyardım eğitimleri yaygınlaştırılmalı, can yelekleri kullanılması gibi temel önlemleri sıralayabiliriz.

Suda boğulma önlenebilir ölüm nedenleri arasında hala üstsıralarda yer almaktadır. Bu doğrultuda yüzme eğitimi, ilk yardım eğitimi ve korumaya yönelik uygulanacak politikalar neticesinde ümit ederiz bu kayıplar azaltılabilir.